........ادامه

راه عبور از شيعه گرى و سنى گرى

راه عبــور از شيعه گـــرى و سنی گــرى، نه قــوم گرايى و نــژادپرستى، نه غــرب گرايى و مــاده پرستى، و نه و بی دينـى و بی مسئولیتی است، بلکه راه آن، اســلام اجتهــادى و متکى به آزادى و مردمسالارى است، راهی که قبل از هر چيز، بجــاى نـــزاع و تفــرق و تمــزق، «توحیـــد و اسلامیت آزاد» را پایه و اساس می گرداند، و بدین صورت، این اسلامیت، هم مسلمين را متحد و نسبت به یکدیگذ متعاطف مي سازد، و هم تنوع و تحــرک را بين آنهـــا منتشر می نمايد. اسـلام اجتهادی، اسـلام پاسخگو و اسـلام معاصر و اســلام حی و حاضر و اســلام متکی به آیات قرآن، سنت مسلم نبوى، قوانين علمى، و عقل بشرى است. اسلام اجتهادى، اسلام راهگشا و حلال مشکلات است، اسلام اجتهادى، اسلام موضوعی و اسلام روبرو شدن با واقعيات بر پایۀ اجتهــاد در زمان و مکان است، نه اسلامی ناشی از «اجتهاد در خلاء» و دواى قبل از درد!!، اسلام اجتهادى، اسلامی است که برای وضع موجود تدوين و ارائه می شود، نه برای وضع و حالی که اصلا وجود ندارد. اسلام اجتهادى، اسلام آزادى است و هر کسى بنابر فهم و اختيار خود به راه و گرايشى مى پيوندد، بدون اينکه کسى او را «سرزنش» نمايد. اسلام اجتهادى، اسلام تعــدد و کثرت گرايى و در عين حال اسلام تفاهم و اتحاد است، عکس فرقه گرايى سنتى، که مبنى بر نفى نو انديشى و ديگر انديشى و نزاع و درگيرى با ديگران است، و اینهم ناشی از این واقعیت است که فرقه گرایی سنتی، موجوديت ديگران را به رسميت نمى شناسد، و خصوصا اين وضعيت در رابطه با فرقه هايى که بر پايهٴ لعنت و تکفير ديگران برپا شده اند، کاملا صدق میکند. و اما مشخصا در رابطه با ایــران باید گفت: آيندهٴ فکرى و عقيدتى و فرهنگى مردم ايران و اقــوام ايرانى، با توجه به ريشه هاى مسلمانى شان از يک طــرف، و ضرورت وجـود طريقى راهگشا از طرف ديگر، نه شيعه گرى مطلقهٴانتصابى، نه سنی گرى مصرف شده و از کار افتاده، نه غربگرايى و بى دينى، و نه قومگرايى و نژادپرستى است، بلکه انتخاب آيندهٴمـردم ايران، باذن الله اسلام اجتهادى و آزاديخواه و اتحاد آفرين است، اسلامی که با جهد و تعقل بدست مي آيد. و فرقه گرايى مذهبى، و قوم گرايى و نژادپرستى، و الحاد و بی دینی، نه تنها مشکلى را حل نمي کنند، بلکه مردم ايران و اقوام ایران و مملکت ايران را در مصائب عظمى قرار ميدهند. در نتيجه مردم ايران بجاى اين کوره راههاى مصيبت بار و ضد بشرى، در صــورت وجود آزادى و مردمسالارى، به راه اســلام اجتهـادى مى روند و اسـلام قــرآنی و اتحاد و آزادى را انتخـــاب مى نمايد. بله اگـر آزادى و مردمسالارى وجود داشته باشد، فرقه گرايى و نژادپرستى پشت سر گذاشته مى شوند، و در رابطه با الحاد و بی دینی هم بايد گفت که: بسيار بعيد است که مردم ايران به راه الحاد و ارتداد بروند و اسلام و فرهنگ اسلامى را بکلى رها سازند. حدوث چنين مصيبتى، بسيار بعيد به نظر مى رسد، چرا که اسلاميت ريشـه اى هزار و چهارصد ساله در بین مردم ايران دارد، اما استبداد و استعمار مانع وصول اسلام توحيــدى و اجتهـــادی به مردم شده اند، و به اين شيوه، اسلاميت را عملا عقيم ساخته اند. آنچه مــردم از اسلام و به نام اســلام می بينند عبارتست از خرافه پرستى و مظاهر عقب مانده ای که الحق لياقت بقــاء و استمــرار ندارد، اما همانطور که مسلمين نبايد راه الحـاد و ارتداد را در پيش بگيرند، با همان قاطعيت نیز بايد براى زوال شرک و خرافه پرستى و فرقه گری ارتجاعی و زدودن مظاهر عقب ماندگى همت نمايند. آری، در ميدان آزادى و مردمسالاری و کثرتگرايى، همهٴاقوام ايران زير چتر اسلام اجتهادى، متحد و الگوى ساير ملل و جوامع اسلامى ميشوند. اما و صد اما، نظام استبدادى، عامل سرکوب و خفه سازى وموجد وابستگى به استعمار و امپرياليسم شده است. و استعمار و امپرياليسم هم کارشان، از طرفى، اِبقــاء و تثبيت نظام های استبدادى، و از طرف ديگر، تعميق فرقه گرايى و ترويج نژاد پرستى و توسعهٴ الحاد و بیدینی بين مسلمين است. اينست که استبــداد و استعمــار و فرقه گرايى و نژادپرستى و بی دینی، عوامل تفــرق و تنــازع و مسبب جنگهاى طـولانى و ويرانى دامنه دار و عقب ماندگى فراگير و فقـر سيـاه و زير سلطه گى بی پايان و مهمترين عوامل متلاشی کنندهٴايران و سيه روزى ايرانيان هستند. و خلاصه موانع و طریق عبور از شیعه گری و سنی گری «عنوان وار» چنین است:

١- نظــام استبــدادى، سرکـوب کنندهٴمــردم و اقــوام و مـذاهب مختلف و مـوجد کينه و عــداوت در بين آنها و عامل وابستگى به استعمــار و امپرياليسم است، پديدهٴشوم و مصيبت باری که مادر مشاکل مسلمين و ازجملۀ عامل استمرار و تداوم فرقه گری، شرک وخرافات، عقب ماندگی، و فقر همه جانبه است. و تا نظام استبدادی برقرار باشد، نه مشکلی حل میشود و نه مرحله ای از مراحل رشد و ترقی طی می گردد.

٢- فرقه گرايى مذهبى، که ناشى از وضع استبدادی و رکود و عقب ماندگی، و تعصب کور و درمانده است، عامل تفرق و تنازع مردم و مسبب جنگهای طولانى و موجد تجزيه و جدايى جوامع هستند، همانطورکه تا حال شاهد آن بوده ايم، و اکنون هم در عراق، در سایۀ حاکمیت استعمارگران اشغالگر، عملا آن را مشاهده می کنیم، و اگر فرقه بازي هاى خصمانه و فرهنگ و ادبیات فرقه گری تداوم پيدا کند، بدتر از آن را از جمله در ایران شاهد خواهيم بود.

٣- قومگرايى نژادپرستانه، پدیده ای که منشاء آن استعمار وامپرياليسم غربى است، و براى تفرق و تَمزُق امت اسلامى و ديگر ملل بزرگ و متحد جهان ترويج و تحميل ميشود، و هدف و مقصد آن، تضعيف و ناتوانسازى ملل دنيا و نابودی تـوان مقاومت آنها در برابر سلطه گرى و غارتگرى استعمار و استبداد و نيز استمرار جنگ و ويرانى در ميان ملل جهان است. در رابطه با خود اقوام نيز، علاوه بر وابستگى مطلق به دول استعمارى و نظامهای استبدادى، قومگرايى نژادپرستانه، مايهٴ درهم ریختن و از هم گسیختن هر چه بیشتر اقوام تحريک شده و متنازع است.

۴- الحاد و بى دينى، بلایی که علاوه بر مصيبت بار بودن و ويرانسازى دنيا و آخرت، فراگیر شدنش امری بسیار بعید و دور از انتظار است، و حتی به زور استبداد و استعمار نیز نميتواند عملى شود، اِلاٌ اینکه میتواند جوامع اسلامی و یکدستی آنها را «مختل» نماید، و تحميلات جنايت بار وشکست خوردهٴ اَندلُس و درشوروى و در ممالکی مثل ترکيه و اندماج غربى، مصاديق اين واقعيت هستند. بگذريم از تنازع و تخاصم آفرينى آن، که همهٴ اطراف را اسير اوضاع و احوال خطرناکى خواهد کرد، و در چنین اوضاعی کسی به حقوق خود نخواهد رسید.

۵- بنابراين، تنها راه چاره در ایران و در جهان اسلام، توحید و اسلامیت اجتهــادى است، اسلامی که جوامع اسلامی و فرق آن را از تنازع و تفرق خصمانه و عقب ماندگى نجات خواهد داد و استبداد و استعمار را بر کنار و زائل خواهد نمود و ممالکی آزاد و آباد و مترقى خواهد ساخت. اينست که سماء معتقد است که اتحــاد و همبستگى مــردم ايران و «اتحـــاد و همبستگی جـوامع اسـلامی» در دينــدارى «توحيــدى و اجتهــادى» ميسر مي شود، نه در «الحــاد و بى دينى»، و نه در «فرقه گرايى متنازع و عقب مانده»، و نه در «نژاد پرستى خصمانه و افسانه اى و استعمارى».

حرکت و انتخاب يا رهاسازی سرنوشت!

بدون شک وترديد، مذاهب فرقه اى ومتکى برتعاليم سنتى و امورى تاريخى، و نيز مبنی برخرافات و اساطير شرک آميز وتنازع آفرين، پشت سرگذاشته ميشوند، چه بوسيلهٴ«اهل ايمان و اسلام» و چه بوسيلهٴ«اهل الحـاد و استبـداد». حال اگر اين امر محتوم توسط اهل ايمان و اسلام صورت گيرد، بصورت بديهى، جانشين اين فرقه ها و اين فرقه بازي ها، اسلام اجتهادى و اسلام راهگشايى خواهد بود که می خواهد مشکلات بشر عصر حاضر را حل و فصل نمايد و براى زندگی متحول و پيچيدهٴ امروزى قانونگذارى کند. اما اگر اين کار و زائل سازى اين فرق متنازع و بلاموضوع، توسط بى دينان مستبد و استعماری انجام گيرد، در آن صورت، جانشين حتمى فرقه گری، الحاد و بى دينى و اهل استبداد و استعمار خواهد بود، که نتیجه اش زير سلطگى و تفرق و تمزق بيشتر می باشد. اما با همهٴ اين احوال، آنچه که قطعى است، تغيير و زوال وضع راکد و پوسيدهٴموجود است، لکن آنچه که هنوز «نامعلوم و تا حال غیر واضح» میباشد، جانشین وضع استبدادی و استعماری و فرقه ای و راکد ماندۀ موجود است، چرا که تا حال نه کس و جریانی توانسته که در میان مردم حضور فعالی داشته باشد و افکار و مواضع خود را به مردم تفهیم نماید، و نه زمان پایان این وضع شوم وشیطانی برای کسی قابل تشخیص و پیش بینی است. اینست که تاکنون هم جنازه هاى اين «فِرَق تاریخی و از کار افتاده» بنابر ممانعت استبداد سياسى و عقب ماندگی اجتماعى به خاک سپرده نشده و جنازه های دست و پاگیر و بیفایدۀ آنها هنوز روى دستان مردمان بيچاره سنگینی می کند. اما کافى است تا روزنه اى از آزادى بوجود بیاید، تا جنازه های بی جان اين مبانی و ارزشهای شرک آلود و آمیخته به افسانه های قرونی و سربار مشکلات بشری و عامل رکود اسلام و مسلمين به خاک سپرده شود. اينست که مسلمین باید دست به انتخاب بزنند، و قبل از اینکه راه و روشی غیر توحیدی و مصیبت بار مثل مذاهب قرونی بر آنها تحمیل شود، باید فعــال شوند و تصمیم گیری نمایند و از موضع بی تفاوتی و بی مسئولیتی خــارج گردند، و آنچه را می پسندند با ارادۀ خود انتخاب نمایند. و در این میدان دو راه بیشتر وجود ندارد: يا بايد در اسلام اجتهادى و ديندارى توحيدى و آزادیخواهانه متحد و یک مسیر گردید و آن را انتخاب و بر سرنوشت خود حاکم گرداند، و يا باید در الحاد و بى دينى و نژادپرستی غربی و رهاسازی اسلاميت و تنازع و زير سلطگى بيشتر فرو رفت. اين امرى است گريز ناپذير و ناچـارا بايد يکى را اختیار نمود، و به تأکید اگر هم به دليل ناتوانى و غفلت و عقب ماندگى نتــوان دست به انتخــاب زد، استعمارگران و مستبدين دست نشانده، و خلاصه سلطه گران و صاحبان قــدرت، آنچه را که مي خـــواهند بر جــوامع «بى انتخاب و تماشاچی» تحميل خواهند کرد، همانطـور که تا حال چنین کرده اند، و آنچه را که حالا از مصائب و مفاسد، و سیر انحطاطی که می بینیم، محصول عدم انتخاب و عدم توجه به امور سرنوشت ساز است. حال سؤال اینست که آیا مسلمین و جوامع اسلامی باز نسبت به امور سرنوشت ساز خود «بی تفاوت» خواهند ماند؟! اگر چنین باشد، این نشانۀ یک انقراض واقعی است، اما چنین امری بسیار بعید است، لکن آنچه که واقعا نگران کننده است اینست که آیا جوامع اسلامی بر وضع استعماری – استبدادی موجود غلبه خواهند کرد؟ این اصل مسئله است و همه چیز وابسته به این اصل است: اگر دراین میدان پیروزی نصیب مسلمین و جوامع اسلامی شود، راه رشد و طریق تغییر و تحول برای همه چیز گشوده میشود، اما اگر دراین میدان کار مسلمین و جوامع اسلامی به شکست و هزیمت بینجامد، بدیهی است که وضع همۀ امور و تمام ابعاد اسلام و اسلامیت و سرنوشت جوامع اسلامی به خطر می افتد و زیر چاقوی بیرحم استعمار و استبداد اسلام ستیز قرار می گیرد و اوضاع به مرحلۀ «سرنوشت مجهول» کشیده می شود.

 لازم به ذکر است که سازمـان مــوحدين آزاديخواه ايران بر پايهٴتـوحید و آزادی و اســلام اجتهادى پايه ريزى شده، و افکار و عقايد آن، بيانگر تــوحید و آزادی و اســلام اجتهــادى است. و جهت تکمیل و وضـوح بيشتر تـوحید و آزادی و اسـلام اجتهــادى و روشن شدن افکـار و روش اجتهــادى سمــاء، دو مطلب زير را به موضوع «عبور از شیعه گری و سنی گری و وصول به اسلام اجتهادی» ملحق می نماییم:

مطلب اول: اســلام اجتــهــادى چـيـست؟

در متون و مطالب منتشر شدۀ سازمان موحدين آزاديخـواه ايران (سماء)، به کرات از اسلام اجتهادى و روشن انديشى اسلامى صحبت شده است، و خط و جريان سماء بعنوان خط و جريانى اجتهادى و روشن انديشانه و در صــراط مستقيم تـوحيد و آزادى ذکـر شده است، خط و جريانى که متکى به وحى تشريعى (قرآن) و وحى تکوينى (قوانين الهى حاکم بر جهان) بوده و منابع قوانين و اجتهاداتش، قـرآ ن کريم، سنت مسلـم نبوی، قوانين علمـى، و عقل بشرى مى باشد. حال لازم است بدانيم که اسـلام اجتهـادى چيست و منظـور سمـاء از اجتهـاد و خـط و راه اجتهـادى چه چيزى میباشد: اسلام اجتهادى، اسلامى است که از وحـى تشريعـى «١» و وحى تکوينى نشات گرفته «٢» و متکى به حکم و قوانين توحيدى اسلام (انا انزلنا اليک الکتاب بالحق لتحکم بين الناس) «٣» و فقه و فهم آزاد مسلمين (و الذين جاهدوا فينا لنهدينهم سبلنا) «۴» است. اســلام اجتهـادى همان اسـلام محمد مصطفى، صحابهٴ نبىٌ اکرم، علما و مجتهدين، و ائمهٴ مـذاهب اسـلامى است، و فقـه و فهم اسلامى «محصول اسلام اجتهـادى» است، همان فقه و فهمی که به دليل توقف و رکـود تاريخى اش و عدم نوسازى و نو آورى اش، يکى از علل و عوامل انحطـاط و تأخر مسلمين شده است. قوانين و احکام الله، اعم از وحى تشريعى (که توسط پيامران اخـذ مي شود) و وحى تکوينى (که مايهٴ قوام طبيعت و حيات است)، اصول مُبين هستند و نقش پايه هاى اسلام و مبانى زندگى مسلمين را بازى ميکنند. و فقه اسلامى، يعنى قوانين و احکام الهی که از درک و فهــم مسلمين و جهت تطبيق دين اســلام بوجود مي آيد، و با تـوجه به واقعيات و مشکلات سر راه ارائه و تدوين مي شود، همــان چيـزى که درتاريخ اسـلام نام «مذهب» بخود گرفته است. بنابراين، مذهب يعنى «مَعبر» و راه زمانى ومکانى که براى تفسير و اجراى دين توحيدى اسلام ظهور میکند. اينست که مذاهب و معابر اسلامى نه منحصر به اشخاصی هستند و نه مختص زمانها و مکانهايى، و اين مذاهب و معابر در فضايى آزاد و متحول و متکامل و در زمانها و مکانهاى مختلف تداوم مى يابند، و بنابر اوضاع و احوال، متعدد و متنوع ميشوند، و دليلى ندارد که مذاهب و معابر و راهها و مناهج، بعد از دوره و زمان خودشان، هریک «فرقهٴ مطلقه اى» گردد!! ، و در اين رابطـه «راه چــاره» اينست که مــلاک تداوم و عــدم تـداوم راه و معبــرى، «ميــزان راه گشايى و مشکل گشايى» آن باشد، چرا که علت ظهور هر معبر و مذهب و اجتهـادى، راهگشايى و مشکل گشايى آنست. اما اگـر معابر و مذاهب اسلامى، بدون ضرورت و فايده رسانى تـداوم يابند، خود به مشکلى از مشکلات مسلمين تبديل مي شوند، همانطور که متاسفانه عملا چنين شده است. بنابر این، آنچه که در اين ميدان ضرورت دارد اينست که مذاهب و معابر اسلامى «متجانس» و «متکامل» و دائما «در حال رشد و نوآورى» باشند، همانطور که مـذاهب اسلامى در ادوار رشد و شکوفایی نمونهٴ جالب اين مـذاهب متجانس و متکامل بوده اند، مذاهبى که در اساس يکى هستند، اما در همان حال داراى طرق مختلف و مواد مختلف و اجتهادات مختلفى ميباشند. متاسفانه اين نوع تلاش و اجتهاد تداوم نيافت، و حالا بدليل توقف و رکود قرونى، حلقهٴ پيوند تلاش و اجتهـاد دورهٴ معاصر با ادوار گذشتهٴ اسلامى گسسته است، و در نتیجه بايد مجددا اسـلاميت و دینداری توحیدی ارائه شود، امرى که فاصله و شکاف عميق و حتى اساسى با مذاهب و معابر گذشتهٴ اسلامى خواهد داشت، و با آنچه آن را اسلام سنتی می نامیم بسیار متفاوت خواهد بود، همان کاری که سماء دنبال آنست و در این راستا تلاشهای زیادی صورت گرفته و گامهای خوبی برداشته شده است. اینست که باید گفت: دريغا که اسلام اجتهادى و اسلامى که در ميدان عمل رهبر و پاسخگو باشد، تداوم پيدا نکرد و استمرار نیافت، و بعد از قرون اولیۀ اسلامی رشد مذاهب و معابر فقه و فهم اسلامى متوقف گرديد، و بجاى تحول و راهگشايى در زمانها و مکانهاى مختلف، فقه و فهم مسلمين راکد و جامد گشت و راه تنبلى و تقليد از معابر و مذاهب موجود مرسوم گرديد، معابر و مذاهبى که لا اقل فروعات و جزئياتشان براى دورهٴ معينى ارائه شده بود، نه براى ابـد الآبـاد! ، و نه براى اينکه در طى زمان مطلق و معصوم شوند. بدينصورت، با رکود و توقف فقه (فهم اسلامى) و مذاهب (معابر اسلامى)، مسلمين و امـت اسلامى از جوابگويى به حوادث و نيازهای اعصار مختلف و رو به رشد و تحول يابنده باز ماندند و در جا زدند و از مکانت الگويى و پيشتازى عقب افتادند، و مظهريت اين آيهٴ قرآن را از دست دادنـد که مىفرمايد: و کذالک جعلناکم امة وسطا لتکونوا شهداء على الناس و يکون الـرسول عليکم شهيدا (بقره - ١۴٣): «اينچنين شما را امت و جامعه اى عادل و متوازن قرار داديم، تا شاهدان و نمونه هايى براى بشريت باشيد، و رسول الله نيز شاهد و نمونهٴ شما باشد». البته این مرحلۀ اول شکست بود، اما سیر انحطاط مسلمین و جوامع اسلامی در حد از دست دادن مکانت الگویی و پیشتازی متوقف نگردید، بلکه مراحل بعدی شکست نیز در پی آمدند، که عبارت بودند از: رها کردن بعد دفاعی و مغلوب شدن در برابر دشمنان، تصرف و اشغال بلاد اسلامی توسط دشمنان و تجزیه و تکه پارگی آنها توسط استعمارگران، و از همه بدتر، حاکمیت بی دینان و اسلام ستیزان بر مسلمین و جوامع اسلامی، پدیدۀ شومی که حالا نیز به قوت خود باقی است و نظامهای استبدادی – استعماری و غیر اسلامی بر همۀ بلاد و جوامع اسلامی مسلط شده اند.

با اين توضيحات مشخص ميشود که عليرغم «تعدد و تنوع اجتهاد و بديهى بودنش»، تنها يک نوع اسلام وجود دارد، و آنهم اسلام اجتهادى است، چرا که دین اسلام و آیات قرآن و نیز هر فکر و عقیدۀ دیگری، تنها در سایۀ اجتهاد و بررسی نحوۀ اجرای آن، قابل تطبیق خواهد بود. در صدر اسلام و در زمان حضور رسول الله نیز چنین بوده و «سنت رسول» محصول اجتهـادات ایشان و ناشی از نحـوۀ تطبیق و اجرای اسلام و آیـات قـرآن در آن مرحله از اسلامیت بوده است. در مراحل بعدی نیز، چه در زمان خلفای راشده و چه هنگام تدوین فقه احکام اسلامی، اصل اجتهاد و بررسی نحوۀ تطبیق و اجرای دین اسلام و آیات قرآن ضرورت داشته است، و «بدون اجتهاد» اصلا نمی توان از اسلام و تطبیق و اجرای آن سخن به میان آورد. اما باید دانست که مسئۀ اجتهاد صرفا جهت فهم اسلامیت نیست، بلکه آنچه اساسی تر است، نحوۀ اجرای اسلام و زمان تطبیق هر یک از آیات قرآن و قوانین توحیدی است، و همین است که در سماء نیز انواع اجتهاد مطرح شده است. در غير اين صورت و با نادیده گرفتن «اصل اجتهاد»، اسلام و آیات قرآن و قوانين و احکام اسلامى: يا بصورت مجموعه اى غير قابل تفسير و غير قابل تطبيق در می آيند و بالبداهه اسلام از حل مسائل مختلف زندگى و خاصتا از قضايايی که در نصوص وحى نيامده اند عاجز مي ماند، و يا اينکه اسلامیت در آراى شخصیتها و علمایی که حد اقل ١٢- ١٣ قرن پيش مى زيسته اند و امکان فهم و چاره سازی مسائل و قضاياى ازمنهٴ بعد از خود را ندارند، منحصر مي شود، که نتيجۀ این روش غیر توحیدی عبارتست از مطلق و ابدی شدن آراء و اجتهـادات شخصیتها و علمای اسلامی و جانشينی فکر و اندیشۀ بشری بجای وحى منزل و آیات و قوانین توحیدی!! ، همانطور که قرنهاست چنین شده است!! ، و اين همان شرکى است که دين توحيدى اسلام براى نفى و نابودی آن ظهور کرده است. علاوه بر اين، شــرک و مطلق کـردن آراى بشرى نه تنها مشکلى را حل و فصل نمي کند، بلکه این مصیبت عظمی جــزو مصــادر سه گانهٴ ضـد تــوحيدى و ضد بشــرى (شرک - استبداد – ماديت) و حتى مُوَلِد دو مصدر ديگر و از عوامل انحطاط و عقب ماندگى مسلمين می باشد، و حـال فعلى مسلمين مصــداق اين وضعيت شــرک آمیز و جـوامع اسلامى گرفتار اين مصــادر ضد توحیدی است. البته متأسفانه وضع از اينهم بدتر شده و حتى آراى مجتهدين گذشته نيز، اولا به ندرت دانسته ميشوند، ثانيا هر کسى حق فهميدن آنها را ندارد و نزديک شدن به اين آراء ويژهٴ آخوندها شده است، ثالثا آراى آنها همراه با عجايبات و غرايبات و از طريق «صافى نا امن و غير امين آخوندى» و آنهــم بيشتر در ابعادى که کسابت آخوندها را رونق مى بخشند! به جامعه اى که به تنبلى و بى خيالى عادت کرده است! مى رسند. اما خوشبختانه وضع دارد تغيير ميکند و مسلمين در حال تغيير و دگرگونى هستند و بحمد الله مسلمين و جوامع اسلامی لياقت آن را پيدا کرده اند که از وضع منحط و خرافى و شرک آميز و استبدادى و استعمارى موجود بگذرند و با فراهم شدن زمینه ها میتوانند اسلام اجتهادى و متکامل و جوابگوى بشريت را جانشين این وضع شوم و شیطانی سازند و راه آزادى و توحيد و فداکاری را باز نمايند. اما در رابطه با مسلمين اجتهادى و قرار داشتن در خط اسـلام اجتهادى، شروط و مختصاتی وجود دارد، و در صدر این شرایط و خصائص، دو شرط و خصیصۀ اساسى و ساده  برای هر مسلمان واقعى و منسوب به جريان اســـلام اجتهـــادى واجب و ضـــروري هستند: يکى اعتــراف به اســلام و اصــول سه گانهٴ اسلامى (تــوحيد، نبــوت، آخــرت) و اقـــرار به شعــار لا اله الا الله، محمد رســول الله، و التــزام به بَیٌنات و مُحکَمات قرآن منـزل، و ديگرى باز گذاشتن دروازهٴ آزادى فقـه و فهـم اسـلامى و زمينه سازى براى انتخاب آنچه احکام و قوانین توحیدی و اجتهاد اَحسن در زمان و مکان تطبيق بحساب مى آيد، تا اينکه امکـان اجراى احکام و قوانين الله در سايهٴ اجتهاد اَحسن فراهم شود و موجب سعادت مسلمين در دنيا و آخرت گردد.

همانطور که ذکر شد در ميدان اجتهــاد انــواع اجتهــاد وجود دارد، که هر يک از آنها در زمان و مکــان و موقعيت خود پيش مى آيند، و بدون وجود آنها و عدم ارزیابی اوضــاع و احــوال زمان و مکان و موقعیت اجرای آیات و قوانین، امکان فهم و اجرای اسلام و قوانین توحیدی ممکن نمیشود، و اَهٌم اجتهاداتی که در مقدمهٴ قانون سماء ذکر شده اند، بدين قرارند:

اجتهـــاد و ضــرورت آن

قبل از هر چيز بايد گفت که اجتهاد عبارتست از رأى و قانونى که داراى منبع و مصدر است و با تکيه بر منابع و مصادرى گفته و نوشته مى شود، بعبارت ديگر، اجتهــاد صاحب منشاء و در راستاى حفظ و تکامل و تطبيق منشاء است. حکمت اجتهـاد، تفسير و تبيين مکتب و مشکل گشايى و آماده کردن «نصوص» براى تطبيق و اجراست. و چون مصـادر، کلى هستند و نيازمند تفسير و تبيين در زمان و مکان، بدون اجتهاد، تطبيق و اجراى آنها و استفــادهٴ عملى از نصوص ممکن نيست، و در نتيجه بدون اجتهاد مقاصدشان به نتيجه نمى رسد. اینست که «اجتهاد» ضرورت پيدا ميکند. در جهت اجراء و تحقق اهــداف و مقاصد توحيدى و رسيدن به آزاديهاى اساسى و عدالت همه جانبه، انواع اجتهـاد ضرورت پيدا ميکند، هم در امور جزئى (موردى و انفرادى) و هم در امـور عمومى (عـام و عمومى)، و مهمترين آنها از اين قرار است:

١- اجتهاد تطبيقى

اجتهاد تطبيقى عبارتست از اجتهادی که براى تطبيق و اجراى نصوص واضح و صريح صورت مى گيرد، در زمان و مکان مناسب و در شرايط خودش. در اين اجتهاد، نصوص، صريح و زنده اند و درست فهم شده اند، و جامعه نيز فهم درستى از آنها دارند. تنها چيزى که اجتهاد را در مورد آنها ضرورى ميسازد، زمينه و موقع اجراى آنهاست. اينست که با ايجاد و ظهـور زمينه ها تطبيق و اجرايشان يکسره و بدون مقدمه آغاز ميگردد.

٢- اجتهاد ترجيحى

اجتهاد ترجيحى عبارتست از اجتهادى که براى تطبيق و اجراى نصوص متعدد و بر پايهٴ ضرورت و اولويت و زمينه دارى بعضى از نصوص بر بعضى ديگـر و توجه به اصطلاحات زنـده صورت ميگيرد. در اين اجتهــاد، عــلاوه بر اصل بودن نصوص، شــرايط اجراء، نصوص متعدد، بازنگرى کلمات، ارائهٴ اصطلاحات مناسب، فرهنگ اجتماعى، و غيره، مورد توجه قرار ميگيرند، تا مقاصـد منابع و مصادر و بکارگيرى «بجاى» آنها تحقق پذيرد، و فهــم حى و زنده از مفاهيم و معانى منابع و مصادر محفوظ شود.

٣- اجتهاد ابتکارى

اجتهاد ابتکارى عبارتست از اجتهادى که در رابطه با امــور جديد و خلاقيت ها و ابتکارات واقع ميشود، و بنابر ضرورت ها و درجهت رشد و توسعــهٴ ميــدان انديشه و عملکرد توحيدى صورت مي گيرد. ميـدان خلاقيت ها و ابتکارات شامــل امورى است که تا به حال درک نشده و يا با توجه به عدم ضـرورت و يا عـدم زمينه ها بدان پرداخته نشده است.

۴- اجتهاد مجــدد

اجتهاد مجدد عبارتست از اجتهــادى که در رابطه با اجتهادات پيشين صورت مى گيرد و يک نوع تجديد نظر و بازنگرى در اجتهادات قبلى بحساب می آید (اجتهاد در اجتهاد). اين اجتهاد، محصول ضرورت تغييرات و نگرش مجدد به قوانين و مصوبات در ميدان زندگى وتکامل است، و بنابر تجربه و رشد قدم به قدم بشرى و تغيير و تحولات اجتماعى، ناگزير در موقع خود پيش مي آيد.

همهٴ اين قضايا و تنوع اجتهـادات، ناشى از حساسيت اجراء و تنوع وسيع اعمال و تکامل در زندگى است. و در اين ميان، زمان و مکان، شـرايط و موقعيتها، و اوضاع و احوال بشرى در توضيح و اجـراى قوانين نقش زيادى دارند، و درصورت حذف «اجتهاد» اجراء و اعمـال قوانين بسيار مضر و خطرناک ميشود. اينست که يکى از علل و عــوامل اســاسى وضعيت اســلام و مسلمين که دچــار چنين روزگـــار مصيبت بار و خطرناکى شده اند، نــاشى از حــذف اجتهــاد است، و بهمين دليل، دين آزاديبخش و رشــد آفرين و متحــد کنندهٴ اســلام، به مـــذاهب شــرک آميز، تعصب آفرين، راکــد کننده، و تفرقه انداز مبــدل شده است.(۵) بله «اصل پايه» در وضع قوانين اينست که هر قانون و حکمى، متناسب با شرايط  و اوضاع و احوال پيش رو ارائه شود و حـلال مشکلات گردد، و در صورتي که شرايط و اوضاع و احوال تغيير کرد، قوانين و احکام نیز تغيير کنند و راه حلهاى نوين و متناسبى با توجه به شرايط و موقعيتهاى جديد ارائه گردند (اجتهاد مستمر). و گرنه قوانين و احکام ارائه شده، راکد کننده و مشکل آفرين خواهند شد، و آيهٴ: لکل أجل کتاب يمحو الله ما يشاء و يثبت و عنده ام الکتب(۶) سنـد گوياى اين اصل توحيدى و بيانگر تغيير و تکامل و اجتهاد است.

 ........................................................................................................

١- وحـى تشريعى، مجموعــه اى از علــم و قوانين و اوامر الله است، که توسط انسانهاى صادق و صالح و برگزيده (پيامبران) اخـذ گرديده و به بشريت اعــلام و ابلاغ شده و ميشود و پايهٴ جهــان بينى و انسانبينى و تکاليف مؤمنان به نبوت توحيدى قرار ميگيرد و به زندگى فــردى و اجتماعى آنها شکل و جهت ميدهد و با تکيه بر اصل اجتهــاد به اجراء در مى آيد. اما بايد دانست که وحــى تشريعــى نهايى و محفوظ ، منحصر به قرآن است ، و در اين رابطه تنها بايد بر قــرآن تکيه کرد و وحى تشريعى را تنها از آن اخذ نمود .

٢- وحـى تکوينى، علم و قوانين و اوامر الله در جهان خلقت است و کل ابعاد هستى و خلقت را در بر ميگيرد، و شامل قوانين حاکم بر جمادات، نباتات، حيوانات، نسل انسان ، و همچنين در برگيرندهٴ قـوهٴ درک و شناخت انسان است ، و به عبارت قرآن ، وحــى تکوينى در کل آفاق و انفس (جهان جاندار و بى جان) سارى و جارى است و داراى ويژگيهاى ذيل مي باشد: اولا موضوع علم و قوانين وحــى تکوينى در رابطه با خلق و ايجاد و چگونگى قوام و دوام جهان هستى و نحوهٴتغيير و تحولات آنست، وکشف اين علوم و قوانين، مايهٴعلم ومعرفت وموضع متناسب بشرى در برابر اجزاى نظام خلقت و قوانين حاکم بر آن و بکارگيرى و راهنما قرار دادن آنهاست . ثانيا وحى تکوينى ، بصورت مجموعــه اى و جامع کشف نمى شود و در طى زمان و در ميدان رشد و تکامل فکــرى و علمــى و توسط دانشمندان متعدد، کشف و ثبت ميگردد. اما درهمان حال کشف هر قانونى، به مثابهٴ ظهور يک معـرفت تازه و مايهٴ کشوده شدن راه جديدى براى بشريت است. ثالثا بايد توجه داشت که کاشفان وحى تکوينى، برگزيده نيستند، و در نتيجه ميتوانند صادق و صالح باشند و امکان دارد نباشند. بنابر اين، دراين رابطه بايد بيدار وآگاه و دقيق بود و از تجربيات گذشته درس آموخت. رابعا و حى تکوينى در ارتباط با وحى تشريعى و موازين عقل بشرى بعمل در مى آيد و اجتهاد در زمان و مکان بر «اخذ و اجراى آن» حاکميت دارد، چونکه از اين علوم نيز مثل ساير امور ميتوان هم بجا و هم بيجا استفاده نمود.

٣- ما بحق و درستى بسوى تو کتاب (قرآن) نازل کرديم، تا اوامر و قوانينش بين مردم حاکمیت داشته و آياتش اجراء شود.

۴- و کسانى که در دين و قـوانين ما تــلاش و تحقيق کنند، راههـــاى خود را (طـُـرُق دينــدارى) به آنها نشان خــواهيم داد.

۵- ديندارى آخوندى، نمونهٴ يک ديندارى غير اجتهادى و بـدون اجتهــاد است، و به همين دليل، ارتجاعــى (شرک آميز) و انزواطلب (عزلت گرا) است و توان حضـور در صحنــه هاى سياسى و اجتماعـى و اقتصادى و فرهنگى را ندارد. اما دينــدارى اجتهـــادى و روشن انديشانه و مشکل گشا يک دينــدارى قــرآنى، واقع بينـانه، روشنفکــرانه، و فعـال است، و «منهـج توحيــد» مي باشد. همچنين ديندارى اجتهادى معتقد به حضور دين اسـلام درصحنـه هاى مختلف سياسى و اجتماعى و اقتصـادى و فرهنگى و غيره، و داعى بشر به همهٴ اين صحنه هاست، و بدينترتيب «عزمگرا» است. و اين دو نکتـهٴ اساسى در اسلاميت اجتهــادى، کمر ارتجاع و استبداد و استعمار را درهم شکسته است.

۶- براى هر دوره و زمانى، کتاب و قانونى مقرر شده است، و الله هر آنچـه را بخواهد (دوره و زمانش سپرى شود) محـو و زايـل مىکند و هر آنچه را بخواهد (دوره و زمانش باقى باشد) تثبيت و استـوار ميسازد، و ام الکتب (کتاب مـادر) و مصدر کتب و قوانين، نزد الله است.

مطلب دوم: اسلام اجتهادى و اسلام سنتى

اسلام اجتهادى، اسلام فهم و تلاش و ابتکار و حاصل روشن انديشى و آزاديخواهى است. اين اسلام، مايه گرفته از سر زندگى و نشاط و تحرک است و در پى حل مشکلات بشرى و جوامع اسلامى و مسلمين است. اسلام اجتهادى، اسلامی مُدوَن و آماده برای اجراء نيست و جزئياتش در قـرون ماضـى تشـريح و تطبيق نشده است، بلکه اين اسلام، اسلام فهم و تطبيق در زمان و مکان و اسلام حى و ناظر است، نه اسلام «اجتهاد در خلاء» و استخراج و تشريح شده براى ادواری که تفاوتهای اساسی با دورۀ حی و حاضر داشته است!، و نه اسلام براى مسائل و اموري که قرنهاست اصلا وجود و اثرى از آنها باقی نمانده است!! ، اسلام اجتهادى، اسلامى است که در زمـان و مکان تشريح و تطبيق مى شود، نه در عالم خیال و خرافات قرونی و عوالم اجنه و شیاطین؟! ، و اين لازمهٴ ضرورى اسلام حى و زنده و راهگشاست. اسلام اجتهادى، اسلام تاريخى و از کار افتاده و متکى به مذاهب تشريح شده براى قرن هاى دور و دراز نيست، بلکه اين اسـلام، اســلام دوره و زمان خود مي باشد، و مأخوذ از آيات قرآن و سنت مسلـم نبوى و قوانين علمى و عقل بشرى است، و قوانين خود را بر پایۀ اين مبانی اساسى تدوين مى کند، و در سايهٴ آنها مسائل و مشکلات زمانـهٴ خود را حل و فصل مینمايد. اين اسلام ، اسلام آزادى و درک و فهـم حى و زنده و اسلام جهــد و تعقــل و تفکر است، و چنين اسلامى، اسير فهم و فقـه هيچ کس و هيچ زمانى نيست، اما در عين حال براى فهم و فقه قدما و اسلاف خـود ارج و احترام قائل است و از آنها مى آموزد و تجربه کسب میکند. لکن اسلامیت سنتى، اسلامیت تنبلى و اسلامیت تکرار و تقليد آراء و نظریات «بشری» است، و اين اسلاميت، محصـول بی فکرى و بى مسئوليتى نسل های پی در پی و ناشى از رکود و انحطـاط مسلمين است. چنين اسلاميتى نه در پى فهـم واقعيات و حـل مشکلات مسلمین، بلکه بدنبال استمرار قيودات اجتماعى و حفظ عرف و عادات بي فايده و راکد کننده است. اسلاميت سنتى، بجـاى اینکه به قرآن و سنت مسلم نبوى و قوانين علمى و عقل بشرى تکیه نماید، به مکاتب فقه احکام و اجتهادات سپری شده اى متکى است که براى دوره و زمان معينى تدوين شده بودند، و کار اين اسلاميت، بجايى رسيده که حتى کمتر محتــاج آيات قــرآن است؟! ، اما مهمترين ويــژگى اسلاميت سنتى، ترسويى و انزوا طلبى است، چون توان مقــابله و صحنه دارى را ندارد و از مواجه شدن با افکار و عقايـد زمانه عاجز می باشد، و همين است که مخالف افکار و آرای حى و حاضر و راهگشاست و از تغيير و تحولات تــوحیدی و آزادیخواهانه وحشت دارد، و خاصتا از ابتکــارات و روشن انديشى اسلامی بسيار نگـران است، چونکه تـــرويج فکـر و فــرهنگ اجتهــادى و آزاديخواهانه را عامل زوال خود مى بيند، همچنانکه رکود و بی مسئوليتى و جهالت را مايهٴ بقـاى خود تلقى مي کند. بنابراين، اسلاميت سنتى در ذات خود مخالف تفکر و تعقل و راهگشایی است. ويژگی مهم ديگر اسلاميت سنتى، حاضر و آماده بودن آنست! ، اين اسلامیت که ١٢– ١٣ قرن است همهٴ جزئياتش تـدوين و آماده شده و تغيير و تحولات را هم به رسميت نمي شناسد، بدون تفکر و تعقل و ابتکارات به عمر قرونى خود ادامه می دهد، و حال به نسلهای کنونى رسيده است. بنابراین، اسلامیت سنتی، قرنهاست که بدون کم و کاست و بدون نقـد و بررسى نقل و تکرار ميشود و کلا راکد و بلا موضوع در عین حال مطلق و انتقادناپذیر گشته است، و بشری و شرک آمیز و خرافی بودنش درهمین مسئله نهفته است. البته به تاکيد جهـد و مسئوليت و تعقـل مجدد مسلمين نخواهد گذاشت که اسـلاميت سنتى و شرک آلود و غير تـوحيدى بيش از اين به حيات مطلقۀ خود ادا مه دهد، و حد اکثر میتواند در لایه های پایین جوامع اسلامی باقی بماند و توسط اقشار رشد نیافتۀ مسلمان استمرار یابد. و چه بجاست که داستان اين اسلاميت و مذاهب سنتی و از کار افتادۀ قرونی، از طرف مسلمين اجتهادى مختومه اعلام شود و جزو تاریخ مسلمین گردد، نه توسط کسان و جریاناتی که فرقی بین اسلام اجتهادی و اسلامیت سنتی قائل نیستد و فقط به ریشه کن سازی اسلام و مسلمین می اندیشند. آرى، جاى تبريک خواهد بود که فقه و فهم سنتى و قـرونى، و نيز توضيح المسائل هــاى آخونـدى و تکرارى و خرافى، از طرف مسلمين اجتهـادى و آزاديخواه مختومه اعلام شود، بنحوى که اسلام و مسلمين را وارد مرحلهٴ بهترى نمايد و آنها را حيات مجددى بخشد. چنین روزی در انتظار مسلمین است، اما غلبه بر سلطۀ استبداد و استعمار مقدمۀ آن روز است.

ســــازمان مـــــوحدين آزاديخــــواه ایــــران

٢٢ ربيع الاول ١۴٢٧- ٣١ فروردين ١٣٨۵

بســـم الله الرحمن الرحيم

عبور از شيعه گرى و سنى گرى و وصول به اسلام اجتهادى

ذات تـداوم اسلاميت و تفکر احياى امت اسلامى و برقرارى جامعهٴ نوين توحيدى، در تضاد با فکر وفرهنگ سنتى، و مظاهر آن، يعنى فرقه گرايى «بلاموضوع» و «خرافه آميز» و «نزاع آفرين» است، فرقه گرايى که در اوج آن وارد «موضع جنگى» شده و «تکفير و لعنت» شعار اصلى آن گرديده است. اين موضع خطير، که هرگاه فرصت يافته به قتال و جنگ و کشتار منتهى شده، در تشيع مطلقهٴ صفوی و تسنن متحجر وهابى تجلى پيدا کرده است. اينست که نفس ادعاى توحید و اسلاميت و ذات اعتقاد به احیای امت واحده و اصل وصول به اتحاد مسلمین، مسئلهٴ عبور از شيعه گرى و سنى گرى را ضرورى می سازد، و در نتيجه این فرقه گری شرک آمیز و راکد مانده و عقب افتاده ضرورتا بايد پشت سر گذاشته شود. و مهمترين دلايل ضرورت عبور از اين عقبهٴ ضد توحيدى و از این بلای متلاشی کننده و از این محصول غفلت و بی خبری بدين قرار است:

١- شيعى گرى و سنى گرى، محصـول «دورهٴانحطاط مسلمين» و تبديل «خـلافت اسلامى به سلطنت استبدادى» و نيز محصول «صحابه ستيزى» و تلاش براى «خاندانى و ارثى کردن رهبرى اسلامى» است، و اوج اين فرقه گرايى دين بر انداز، ظهور و گسترش شيعه گرى صفوی و سنی گرى وهابى است، فرقه گرایی که در زمانۀ ما در نظام ولایت مطلقۀ خمینی و نظام خاندانی آل سعود تجلی پیدا کرده است. این در حالیست که این فرقه گرايى در هيچ يک از آيات قرآن منزل، که پايه و اساس اسلاميت است، اثرى از آن وجود ندارد، و اصلا ماهيت دین توحيدی اسلام و تعاليم توحيدى قرآن در تضاد با فرقه گری بوده و اسلام منادى اخوت مسلمین و امت واحده است، و طبعا در چنين فضايى، جا و مکانى براى شيعه گرى و سنى گرى و تفرق و فرقه گری و تنازع مسلمین پيدا نمی شود. همچنين به اتفاق همهٴ اطراف و منابع اسلامی، در صدر اسلام و در زمان خلفـاى راشده، که عالیترین دوره های اسلامی بحساب می آیند، اثرى از فرقه گری وجود ندارد، و اين فرقه بازي ها، بعدها و در قرون بعدى بوجود آمده است، و چنين اصطلاحاتى اصلا بـدعت (جعلیات و ساخته کاری) محسوب مي شوند و خلاف نامگــذاری قرآنى و توحیدی «اســلام - مسلمين» هستند، و عامل تفرقه و تشتت می باشند، همان نـام ها و عناوين و فِـرَقى که اکنون اصل و اساس گشته و بکلى مطلق و انتقاد ناپذير شده اند!! ، و حالا اگر از کسی در بارۀ دین اسلام سؤال شود، به او نمی گویند که شما مسلمان هستی یا نه و نظرات شما در رابطه با فلان مسائل چیست؟ نه! بلکه به او میگویند که شما شیعه هستی یا سنی؟! و اگر هم مخاطب جواب دهد که من نه شیعه هستم نه سنی، این جواب مایۀ تعجب سائلین میشود؟! و نزد آخوندهاى راکد و خرافه گراى حرفه اى، که اين نوع ديندارى را بعنوان شغل و حرفهٴ خود نگه داشته اند، حتى عبـور از جزئيات اين فرقه بازى، خـروج از اسلاميت و مسلمانى بحساب مى آيد!! ، ولو آنچه که بر خلاف خرافات مطلق شدهٴ آنها ارا ئه ميشود، همه اش مـزين و مستنـد به آيات مبين و محکم قــرآن باشد!! ، اما جالب تر اينکه، اين فِـرَق بلا موضــوع و نگه داشته شده به زور غفلت و استبــداد، به مرور زمان  به فِـرَق قـومى - مذهبى و به قشرهاى کاستى تبديل شده اند، و بدین خاطر، تغيير و جابجايى در آنها بسيار مشکل گشته و به زندان منتسبين شان تبدیل شده اند. اينست که اين فِـرَق راکد و راکد کننده به سرنوشت فرقى مثـل يهودى و آشـورى و ارمنى و..... دچار شده اند، چرا که اینها نيز در طى زمـان فرقى قومى - مذهبى شده اند. حال آیا دین توحیدی اسلام و آخرین پیام و برنامۀ الله رب العالمین برای این بود که کارش به فرقه های کاستی و عبور ناپذیر منتهی شود؟ و سرنوشت پیروانش به فرقه های قومی - مذهبی باستانی تبدیل گردد؟؟!!، واقعا این مصیبت را باید «آخرین مراحل بدبختی بشر» قلمداد کرد، چرا که این فرقه گری شرک آمیز و تنازع آفرین، توحید و اسلامیت را واژگون کرده و پیام و نتیجۀ دینداری توحیدی و اسلامی و آزادیبخشی و اتحاد آفرینی و عدالت گستری آن را عقیم و خنثی نموده است. بنابر اين، باید بشریت بی چاره و خاصتا مسلمین صاحب ایمان و اندیشه باید به چاره جویی بپردازند، و در این میان، پیشتازی مسلمین اقتضاء می کند که چاره و راه حل این وضع شرک آلود و استبدادی، در اجتهاد آزاد و در فهم و فقه مجدد و در ديندارى اسلامى و بر پايهٴآخرين فهم و فقه توحیدی و با توجه به عاليترين معيارهاى زندگى بشرى جستجو شود.

٢- شيعه گرى و سنى گرى در تضاد با وجـود و موجودیت امت واحدهٴ اسلامى و اخوت و برادری اسلامی است، زیرا همین فرقه گریست که امـت واحدۀ اسلامی و اخوت مسلمین را بصورتی ریشه ای تقسیم و متلاشی کرده است،  بنابراين، اين فرقه بازى ضد توحیدی و غیر اسلامی بايد پشت سر گذاشته شود. کسی که معتقد به اخوت مسلمین و امت واحدهٴاسلامى است و مي خواهد در جهت اتحاد و انسجام مسلمين و فراهم سازی رهبری متحدۀ اسلامی و تحقق نظام شورایی اسلام قدم بردارد، صرف نظر از «ماهیت تاریخی این مذاهب»، نمي تواند شيعه گرى و سنى گرى پیشه کند. اصلا چرا يک مُسلِم بايد پيرو سنت باشد و سُنی گرى کند، يا پيرو على باشد و علوی گرى نماید؟! ، در حالي که چنين شخصى، اصطلاحا تسليم قرآن شده و به قول خودش به دين توحيدى اسلام گرويده و قــرآن نام او را «مسلـم» قرار داده است!!، آيا شيعه گرى و سنى گرى یک ديندارى توحيدى و حــرکت در راستاى امت واحـدهٴ اسلامى و اخوت مسلمین است؟! يا اينکه اين کار و این نوع حرکت، فرقه بازى و افتادن در خط اربابان متفرقهٴ استبداد و شرک و ماديت است؟!! آيا غير از اينست که با مطلق کردن شخصيتها و رؤسا و ائمهٴاسلامى و نهايى گرفته شدن اجتهاداتشان در جوامع اسلامی، اسلاميت مسلمين هم به راه و روشى «بشرى» تبـديل شـده است؟!! اينجاست که مکاتب بشرى «دو نوع» مي شوند: يکى مکـاتب بشرى بلاموضوع و خرافه آمیز قرونی، که خود را منتسب به اديان الهى ميسازند، و ديگرى مکاتب بشرى موضوعی و واقع بین و زمان مند، که در هر عصری متناسب با واقعيات عصر و زمانۀ خود بوجود مي آيند. و تنها فرقى که بين اين دو نوع مکتب بشرى وجود دارد اينست که: مکاتب بشرى بلامـوضوع و خرافى، مربوط به گــذشته های دور هستند و متناسب با زمان و مکـان و واقعيات عصر و دوران بوجـود نمى آيند، و در نتیجه پاسخگوى مسائل و مشکــلات عصر و زمانه نيستند و نمی توانند باشند، چرا که محصولات ذهنی و حامل وضع بشری در عصور ماضی هستند، و در طی زمان: هم کاربرد خود را از دست داده اند، و هم شامل آنچه جدید و مستحدث است نمی شوند. اما بجاى اينکـه رؤسای شاغل و صاحب نفع شان و پیروان راکد و غافلشان تسليم واقعيات شوند، راه زورگويى و لجاجت و فرقه بازى در پيش مى گيرند و عجز و ناتوانى خود را به خدا و رسول و ائمهٴ ماضى منتسب ميکنند. اما «مکاتب بشرى موضوعیت دار و زمان مند»، که توسط افراد بشرى بوجود مى آيند، و خودشان نیز بشرى بودن کار و برنامهٴ خود را به صراحت اعلام مى دارند، محصول عصر و زمانۀ خود بوده و زنده هستند، و صرف نظر از محدوديت هايشان و عدم آگاهی شان بر سرنوشت جوامع بشری و بی خبری شان از خدا و آخرت، کلا براى حل و فصل مشاکل عصر و زمانهٴ خود بوجود مي آيند. در غير اينصورت، آنها نيز شرک آميز و مطلق و خرافى میشوند، کما اينکه اين مسئله در رابطه با مارکسيسم و کمونيسم تجربه گرديد، و ديديم که چگونه مارکسیها وکمونیهای اسلام ستیز و نافی مالکیت، بجاى تقبل واقعيات، به زور و لجاجت متوسل شدند، که آخرش هم کارشان به سقوط و سرنگونى کشيده شد.

٣- تشيع و تسنن علاوه بر اينکه داراى ماهيتى تاريخى بوده و برای جوامع قرون ماضى و توسط مجتهدان و عالمان آن دوران عرضه شده اند، به مرور زمان، به مذاهب و فرقى مبدل گشته اند که لیاقت استمرار و تداوم را از دست داده اند، زيرا در طول زمان نه تنها تغيير و تکامل پیدا نکرده و راکد و متوقف شده اند، بلکه با توجه به اختلاط و آغشتگی شان به حد اکثر تحریفات و خرافات، حتی در مُستوای قرون ماضی هم قرار ندارند، و در نتیجه از لیاقت و محتوای گذشته نیز سلب شده اند، چرا که فرقه بازان حرفه اى آنها را بکلی شرک آمیز و آلوده به خرافات و افسانه ای ساخته اند، وهمین است که توحیدی و آزادیبخش بودن ماهيت و محتوايشان بکلى زائل شده است. اين فِرَق قرونی و از کار افتاده حد اکثر «يک اجتهـاد» در دوره و زمان خود بوده اند، و علاوه بر اینکه بیشتر آراء و نظراتشان بلاموضوع و بلا استفاده مانده است، مثل آراء و نظریاتی که در رابطه بردگی و نظام اقتصادی و مسائل خانوادگی و نحوۀ جنگ و ابزارهای جنگی و چگونگی مقابله با مخالفان سیاسی و...... اظهار کرده اند، و بسیاری از نظرات و آرای آنها به خرافی و افسانه آمیز شده است، از تمام اوضاع و از کل موضوعات ١٢ قرنۀ بعد از خود بکلی بی خبر و محروم هستند و برایش جوابی ندارند، بنابراین اکنون حکمت وجوديشان از هر لحاظى به پايان رسيده است. و مسلمانان امروزه و جوامع معاصر اسلامی بجای حرکت و حصر شدن در اين راهها و معابر بلاموضوع و متنازع و خرافى شده، که اکثر موضوعاتشان به تاريخ بشری سپرده شده و جزو نيستها شده اند، بايد با آزادى و فهـم اجتهـادى و مجدد خود به اسلام بنگرند و از نو به اسلاميت بپردازند، و بر اساس فکر و عقيدهٴ اجتهادى، واقعيات و موضوعـــات پيش پاى بشريت امروزه را بررسى و بر اين مبنــا مشکـل گشايى نمايند. و حــالا دليلى ندارد که يک مسلمان طرفـدار على باشد و دشمن ابوبکـر و عمـر و عثمان! ، زيرا چنين برخــوردى يک موضع فرقه اى است، نه ناشى از واقعيت و نه ناشى از اجتهـاد شخصى. يا اينکه دليلى ندارد که شخصى، على را از نظر لياقت و علم و توانايى، در رتبهٴ چهارم تلقى کند، و در همان حــال، ابوبکر و عمر و عثمان را بى کم و کاست قلمداد نماید!، اين هم مي شود يک موضع فرقه اى. بگذريم از اينکه مسلمانان صـدر اسـلام نه چنین می اندیشیده اند و نه به شخصیتهای اسلامی چنين می نگریسته اند، و در اين رابطه الحق توحیدی و اجتهادى و موضوعى فکر مى کردند و موضع می گرفتند، زيرا آن زمان نه کسى منصـوب خــدا بود و نه کسى قدسيت جعلى و خــرافه آميز داشت. این وضعیت و این مواضع توحیدی و اجتهـادی در رابطه با همهٴ امور و کليهٴ ابعـاد عقيدتى و سياسى و تاريخى و خانوادگى و نيز در مــورد مصـــادر اسلامى و تفاسير قرآن و کتب حديث و..... صدق ميکند. آری، موضع بر حق و اجتهادى اينست که هر کسى و نيز همۀ افراد صدر اسلام، مستقلانه و با توجه به اسناد و مدارک تاريخى، بررسى و ارزيابى و نقــادى شوند و ضعف و قوتشان بر مبناى «نظریاتشان» و«عملکردشان» مشخص گردد، و بعد هم، هر کسى آزاد است که بنابر درک و فهم خـود به نتيجــه اى برسد و بر پایۀ آن موضع گيرى و عمل نمايد.

۴- شرک يعنى مطلق و نامحدود کردن و نهايى گرفتن غير«الله»، و خاصتا يعنى مطلق و نهايى و نامحدود کردن ائمه و علما و ابناى بشرى. حال چگونه است که در شيعه گرى و سنى گرى، ائمه و علما و شخصيتهای اسلامی مطلق شده اند؟!، آيا اين عين شرک و نافی توحید نيست؟!!، شرکی که اساس آن بر بت کردن و مطلق گرفتن و نامحدود کردن غیر الله و بنی آدم استوار است، و توحیدی که علم بی پایان و فوق زمانی و صفات مطلق و نامحدود را منحصر به الله میسازد. بگذريم از اينکه درشيعه گرى، مقام ائمه و امام زاده ها به «مقام الوهیت» نزديک شده وحتى محل تجلى ذات الله ومظهر ارادهٴرب العالمين شده اند وسخنانشان برابر وحی پنداشته میشود!!، طبعا در سنى گرى هم  به دليل مطلق و قرونى شدن اجتهادات ائمۀ مذاهب و علماى فقــه احکـام، مسئله به شـرک و مطلق سازى و خرافه گرى کشيده شده و جوامع مسلمان سنی در رکود و خرافات و انحطاط چیزی از شیعیان کم ندارند. علاوه بر اين شرک بازى ومطلق سازى وخرافه گرى، آیا غير از اينست که اوضـاع و احوال کنونى با اوضاع و احوال ١۴ قرن يا ١٢ قرن پيش بکلى مختلف و متفاوت شده است؟!، آيا اگر ائمه و علما و شخصيتهاى اسلامی صدر اسلام يا دورهٴ تدوين علوم اسلامى در قرون بعدی در زمانهٴ ما بودند، مثل آن دورانها عمل می کردند، يا مجددا اجتهاد مى کردند و نظریات و مواضع اسلامی را مجددا ارائه می دادند؟!! آيا غير از اينست که آنها چه در صدر اسلام و چه در دورهٴ تدوين علوم اسلامى، جهت حل و فصل امور، اجتهاد کرده اند و بدليل «اوضاع و احوال متفاوت» به شيوه ها و رو ش هاى مختلف و متفاوتى حرکت و عمل نموده اند؟!! چه شد که در عرض دو سه قرن از اسلامیت، این همه تغییر و تحول و اجتهــاد صورت گرفت، اما در طول بیش از ده قرن همه چیز به رکــود و تقلید و تـوقف منتهی شد و هر چیزی خرافی و افسانه ای گردید؟!! حال آیا اطاعت و پیروی از ائمۀ مذاهب و از شخصیتهای مسلمان صدر اسلام عبارت از مطلق کردن و خرافی سازی و جویدن قرونی نظرات و تعلیمات منسوب به آنها و افسانه ای کردن شخصیت و ماهیت آنهاست (مثل غرب زدگانی که بجای توجه به مراحل و نحوۀ رشد و ترقی مادی غرب به تقلید و تکرار بی جا و بی موقع از غربیان می پردازند؟!) یا اطاعت و پیروی از آنها عبـارت از توحیدی و اجتهــادی فکر کردن و حرکت نمودن، و علم و صفات مطلق و نامحدود و فوق زمانی را منحصر به الله گرداندن (توحید الوهیت)، و علم و عمل بشری را محدود در زمان و مکان و قابل تجدید نظر و لایق نقد و بررسی دانستن (نفی شرک) است؟!!، آیا باید به روش ائمه و شخصیتهای صدر اسلام حرکت کرد و عمل کرد، یا اینکه محصولات زمانی و مکانی آنها را مطلق و قرونی و فوق بشری و خرافه آمیز نمود؟!، جواب این سؤالات نزد موحدین آزادیخواه، که قرآن مبین اساس ایمان و فکر و عمل آنهاست، مشخص است، و آن اینکه: هر انسانی و شخص وشخصیتی محدود در زمان و مکان است و افکار وعقاید و عملکردش لایق نقد و قابل تجدید نظر است، و این «اساس توحید و اسلامیت» است، همانطور که «پایۀ شرک و بت پرستی» عبارتست از مطلق کردن و نامحدود نمودن غیر الله و فوق زمان و مکان پنداشتن افکار و عقاید و عملکرد ائمۀ بشری و هر شخصیتی از میان بنی آدم. و از نظر موحدین آزادیخواه، تکیۀ مطلق و نامحدود و فوق زمان و مکان به غیر از نصوص قرآن و اصول مسلم سنت نبوی و قوانین علمی و عقل بشری، شرک و بت پرستی و لایق زوال و نابودی است.

۵- آيا آنهايي که شيعه گرى وسنی گرى میکنند، واقعا پيرو سنت نبى و بر سر روش على هستند؟!، ما به صراحت اين «ادعا» را انکار ميکنيم و اعلام میداریم: فرقه بازان حرفه ای و خرافه پرست ابدا نميتوانند پيرو و راهرو موحدين مخلص و آزاد اندیش و روشن انديشی مثل محمد مصطفی و علی امیر منتخب و دیگر خلفای راشده باشند. محمد «ص» و خلفـاى راشده و از جمله على، موحدان آزاديخواه و روشن انديش بودند، و در سايهٴ قــرآن منزل، از ظلمت عصر جاهليت به نور الهى و روشن انديشى اسلامى منــور شده بودند، زيرا روح و مغــز رسالت توحيدى اسـلام عبارتست از مبــارزه با «شــرک و استبــداد و فــرقه گری». مگر ممکن است که امروزه فرقه بازان حرفه ای و کينه توز و خرافه پرست، پيرو و راهرو پيامبر و امامان موحد و روشن اندیش باشند؟!! ، بعدا اگر کسى نمیتواند بدين دلايل قانع شود، به تاريخ صدر اسلام و سيرهٴ پيامبر و خلفاى راشده مراجعه نمايد، همانطور که ما چنين کرده ايم. تازه بگذريم از اين مسئله که آنچه اساس شيعه گرى و سنی گرى است، در صدر اسلام و در «دورۀ رسول و خلفای راشده» قرار ندارد، بلکه این فرقه گری ها در قرن های بعدی بوجود آمده است. اينست که ممکن است کسى بگويد: پس زیاد خودتان را به زحمت نيندازيد، زيرا با وزيدن نسيم آزادى و امکان تفکر و تعقل و مطالعه، اين فرقه بازي ها خود بخود زائل و پشت سر گذاشته میشود. ما هم مي گوييم: آری صحیح است، اما بايد براى رسيدن به آزاديهاى سياسى و عقيدتى و فرهنگى، دعــوت و روشنگرى نمود، و راه تفکر و تعقل و مطالعه را باز و آزاد  کرد، و در این رابطه به وظيفهٴ خود عمل نموده و راه آينده را نشان داد. آیا غیر از اینست که نسیم آزادی در سایۀ جهالت و استبداد و فقر فراگیر نخواهد وزید؟ آیا غیر از اینست که همین غفلت و جهالت و استبداد و سلطه گری موجد این وضع شرک آمیز و منحط شده است؟ آری، استبداد سیاسی (حکومتی) و فرهنگی (مذهبی) مروج و تعمیق دهندۀ شرک و جهالت و خرافه پرستی است، همانطور که شرک و جهالت و خرافه پرستی موجب استمرار و تداوم استبداد سیاسی و استبداد فرهنکی می شود. حال چگونه میشود که بر این «دور استبدادی و انحطاط شرک آمیز» خاتمه داد؟ دوری که استعمارگران نیز در ایجاد و تداوم آن نقش اساسی بازی میکنند؟!!،  جواب این سؤال بسیار ساده، اما عملی شدن آن بسیار مشکل است. بدین صورت که: راه غلبه بر این وضع استبدادی- استعماری- و شرک آمیز، و درهم شکستن این دور باطل و اسارت بار و متوقف کننده، اراده و قیام مسلمین و توسل به مجتمع اسلامی است، و امید و توسل به غیر از اراده وقیام مسلمین، نه تنها بیفایده و بیثمر است، بلکه نشانۀ یأس و استئصال و واگذاری امور اساسی جوامع اسلامی به دشمنان آنهاست. اما به تأکید تبلور و ظهور اراده های ضعیف و درهم شکستۀ جوامع اسلامی نیز دشوار می نماید، چرا که اصطلاح مسلمین، بیشتر نامی است که بر کسان بی شمار! اطلاق میشود، اما این مسلمین بی شمار (خصوصا در ایران) بحدی از اسلام و اسلامیت و از اخلاق و شخصیت اسلامی و از روح جهاد و مبارزه دور افتاده اند و غافل شده اند که بیشتر «دور اندیشان مؤمن» می توانند به اراده و قیام آزادیبخش و استقلال آفرین و متحول کنندۀ آنها امید ببندند. و در نتیجه کار بجایی کشیده شده که بیشتر مردم و حت